Persoonlijke hulpmiddelen

Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Navigation

Navigation
Menu de navigation
U bent hier: Home / VRIJE TIJD / Toerisme / THEUX, land van geschiedenis / In het pays de Franchimont
Document acties

In het pays de Franchimont

Het Pays de Franchimont, tussen de Vesder en de Amblève, maakte vroeger deel uit van het prinsbisdom Luik. Omdat het volledig afgescheiden was van de andere Luikse gebieden lag het ingeklemd tussen het hertogdom Limburg en het prinsdom van de abdij van Stavelot Malmedy. Soms wordt het met de naam 'Markgraafschap van Franchimont' aangeduid, hoewel het bijna vast staat dat er nooit andere markgraven dan de prinsen van Luik zijn geweest. Ooit lag er een Romeinse villa in Theux. Ze ging nadien naar de Frankische koningen over. Er is een akte bewaard gebleven die in 817 door Lodewijk de Goedhartige, zoon van Karel de Grote 'in zijn koninklijk paleis van Theux aan het water van Polleur' werd ondertekend. In 898 schonk Zwentibold, koning van Lotharingen, het domein van Theux, t.t.z. de oude villa met al het grondgebied dat er van afhing en dat men later 'le Franchimont' noemde, aan de kerk van Luik, evenwel met behoud van het jachtrecht in de bossen. In 915 voegde Karel de Eenvoudige, koning van Frankrijk en op dat moment ook soeverein van Lotharingen het jachtrecht aan de vorige schenking toe. Tot dan begonnen de bossen zich onder de prins-bisschoppen uit te dunnen; de zeldzame bewoners mochten de bodem ontginnen en bewerken, er werden dorpen gesticht. Sart, Spa, Jalhay, en in de 11de eeuw dorpen wiens naam op 'ster' eindigden: Jehanster, Surister, Solwaster, Herbiester, Pepinster, enz. Het pays de Franchimont omvatte de vier banken van Theux, Sart, Spa en Jalhay. De drie laatste komen overeen met de huidige gemeenten van dezelfde naam. In 1796 scheurden de gemeenten Polleur en La Reid van de bank van Theux af en de gemeente Pepinster in 1851 van La Reid. De bank van Verviers en de heerlijkheid van Andrimont werden in Franchimont verenigd, maar alleen vanuit militair standpunt: hun militie maakte deel uit van het regiment van Franchimont. Op welke datum vond die vereniging plaats? Men weet dat in 1323 een leenheer met de naam Godefroid, de prins van Luik leenhulde bracht van zijn zonneleen van Andrimont en hem weer in het leengoed terugnam. Waarschijnlijk werd Verviers rond diezelfde tijd weer bij het prinsbisdom gevoegd. Het feodale stelsel kreeg in Franchimont nooit voet aan de grond; men kende er horigen noch heren. In elke bank was er een gerechtshof dat uit een burgemeester en zeven schepenen was samengesteld; het sprak niet alleen recht, maar regelde ook de aangelegenheden van de bank. Het kasteel van Franchimont in de buurt van Theux lijkt in niets op de oude Romeinse villa of het jachtslot van de Frankische vorsten. Op de weide die 'wède à l'tour' wordt genoemd waren in 1600 nog steeds de oude constructies te zien. De vesting, die aan het einde van de 11de eeuw werd gebouwd, in dezelfde tijd als het kasteel van Limburg, diende vooral als gevangenis.

(Maurice MARECHAL, 'Au pays de Franchimont', korte historische uiteenzetting)